ศึกษาต่อเนื่อง CME Hot Issues การวินิจฉัยภาวะสมองตาย: สกานต์ บุนนาค
การวินิจฉัยภาวะสมองตาย: สกานต์ บุนนาค PDF พิมพ์ อีเมล
เขียนโดย Sathit Kurathong   
วันเสาร์ที่ 08 ธันวาคม 2012 เวลา 12:31 น.

คำจำกัดความ ความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับภาวะสมองตาย และประเด็นในประกาศแพทยสภาที่มีการเปลี่ยนแปลงการวินิจฉัยภาวะสมองตาย เรื่อง การทบทวนเกณฑ์การวินิจฉัยสมองตาย ประกาศไว้ในประกาศแพทยสภาเรื่อง “หลักเกณฑ์และวิธีการการวินิจฉัยสมองตาย” ณ วันที่ 26 มกราคม 2554

 

 

 

การวินิจฉัยภาวะสมองตาย

 

นพ. สกานต์  บุนนาค 
งานโรคไต กลุ่มงานอายุรศาสตร์โรงพยาบาลราชวิถี


คำจำกัดความของภาวะสมองตาย คือการที่ brain stem ถูกทำลายจนสิ้นสุดการทำงานโดยสิ้นเชิงตลอดไป และตามกฎหมายไทยในปัจจุบันถือว่าผู้ที่มีภาวะสมองตายคือผู้ที่เสียชีวิตแล้ว

 

ความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับภาวะสมองตาย

1. ภาวะสมองตายเป็นภาวะเดียวกับ vegetative stage ความจริงแล้ว vegetative stage เป็นภาวะที่สมองส่วน cerebrum ไม่ทำงานแต่ brain stem ยังคงทำงานอยู่ ในขณะที่ภาวะสมองตายคือภาวะที่ทั้ง cerebrum และ brain stem ไม่ทำงานอย่างสิ้นเชิงแล้ว

2. ภาวะสมองตายเป็นภาวะที่จะนำไปสู่การเสียชีวิต ความจริงแล้วเมื่อผู้ป่วยมีภาวะสมองตายแล้วทางการแพทย์และทางกฎหมายถือว่าผู้นั้นเสียชีวิตแล้วดังนั้นการกระทำใดๆหลังจากการวินิจฉัยสมองตายแล้วถือว่าการกระทำนั้นทำกับผู้ที่เสียชีวิตแล้ว แพทย์จึงสามารถยุติการรักษาหรือขอรับบริจาคอวัยวะได้

3. การลงเวลาที่ผู้ป่วยที่มีภาวะสมองตายเสียชีวิตในกรณีบริจาคอวัยวะโดยใช้เวลาเมื่อหัวใจหยุดเต้น ความจริงแล้วต้องลงเวลาเสียชีวิตตั้งแต่เมื่อทำการวินิจฉัยสมองตายครบ 2 ครั้งและต้องเป็นช่วงเวลาก่อนการผ่าตัดนำอวัยวะออก เพื่อป้องกันความสับสนในแง่กฎหมายว่าเอาอวัยวะออกก่อนเสียชีวิต

 

ประเด็นในประกาศแพทยสภาที่มีการเปลี่ยนแปลงการวินิจฉัยภาวะสมองตาย

แพทย์สภาได้มีการทบทวนเกณฑ์การวินิจฉัยสมองตายและประกาศไว้ในประกาศแพทยสภาเรื่อง “หลักเกณฑ์และวิธีการการวินิจฉัยสมองตาย” ประกาศ ณ วันที่ 26 มกราคม 2554 โดยโดยมีประเด็นที่เปลี่ยนจากประกาศเดิมโดยสรุปคือ

1. ต้องเว้นระยะเวลาก่อนที่จะมีตรวจยืนยันภาวะสมองตายเพื่อให้แน่ใจว่าเป็นภาวะที่ไม่สามารถแก้ไขได้ดังนี้

ก. Major neurosurgery, head injury, second subarachnoid bleeding, spontaneous hemorrhage เว้นระยะเวลามากกว่า 6 ชั่วโมง
ข. Brain hypoxia เว้นระยะเวลามากกว่า 24 ชั่วโมง
ค. Suspicious drug intoxication เว้นระยะเวลามากกว่า 50 ชั่วโมง

2. การตรวจยืนยันภาวะสมองตายจากการตรวจไม่พบ brain stem reflexes และการทำ apnea test ต้องไม่มีการเปลี่ยนแปลงเป็นเวลาอย่างน้อย 6 ชั่วโมงจึงวินิจฉัยสมองตาย ยกเว้นในทารกอายุน้อยกว่า 7 วันไม่สามารถตรวจวินิจฉัยด้วยเกณฑ์ดังกล่าวได้ สำหรับทารกอายุระหว่าง 7 วันถึง 2 เดือน ต้องไม่มีการเปลี่ยนแปลงเป็นเวลาอย่างน้อย 48 ชั่วโมง และทารกอายุระหว่าง  2 เดือนถึง 1 ปีต้องไม่มีการเปลี่ยนแปลงเป็นเวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง

3. การวินิจฉัยสมองตายสามารถกระทำโดยองค์คณะของแพทย์ไม่น้อยกว่า 3 คน (ไม่จำเป็นต้องเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาท) แต่ต้องไม่ประกอบด้วยแพทย์ผู้ทำการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะรายนั้นหรือแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วยที่ต้องการอวัยวะไปปลูกถ่าย

 

แบบ form การวินิจฉัยภาวะสมองตาย

การวินิจฉัยภาวะสมองตาย ท่านสามารถ download แบบ form ได้ที่ www.organdonate.in.th/ดาวน์โหลด ซึ่งท้ายแบบ form ดังกล่าวจะมีการแนะนำขั้นตอนและวิธีการวินิจฉัยภาวะสมองตาย ขั้นตอนการทำ apnea test ตลอดจนวิธีการดูแลผู้ป่วยสมองตายเพื่อการบริจาคอวัยวะแนบอยู่ในภาคผนวก

 

 


 

 

 

เอกสารแนะนำอ่านเพิ่มเติม

 

1.    ประกาศแพทยสภาเรื่อง “หลักเกณฑ์และวิธีการการวินิจฉัยสมองตาย” ประกาศ ณ วันที่ 26 มกราคม 2554  www.tmc.or.th/กฎหมายที่น่าสนใจ/ระเบียบประกาศต่างๆ
2.    สุกิจ ทัศนสุนทรวงศ์.  การวินิจฉัยผู้ป่วยสมองตาย : ทำอย่างไรในเวชปฏิบัติ (management of brain death patients : how to do in clinical practice) , ใน โสภณ  จิรสิริธรรม, ศิริวรรณ  จิรศิริธรรม, สุรศักดิ์  กันตชูเวสศิริ, วสันต์  สุเมธกุล (บรรณาธิการ). ศัลยศาสตร์วิวฒน์ 47 การผ่าตัดสำหรับผู้ป่วยไตวาย.  กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์กรุงเทพเวชสาร,  2554: 205-213
3.    สกานต์  บุนนาค. การวินิจฉัยและการดูแลผู้ป่วยสมองตายเพื่อการบริจาคอวัยวะ, ใน: ประเสริฐ  ธนกิจจารุ (บรรณาธิการ). เวชบำบัดภาวะวิกฤติทางอายุรศาสตร์. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์กรุงเทพเวชสาร, 2555: 574-588

 

 


 

 

คำถาม


1) การลงเวลาเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะสมองตายและเป็นผู้บริจาคอวัยวะที่ถูกต้องคือข้อใด

 

  1. หลังจากการวินิจฉัยยืนยันภาวะสมองตายครั้งที่ 1
  2. หลังจากการวินิจฉัยยืนยันภาวะสมองตายครั้งที่ 2
  3. เมื่อผ่าตัดนำอวัยวะที่บริจาคออกแล้ว
  4. เมื่อปลดเครื่องช่วยหายใจ
  5. เมื่อหัวใจหยุดเต้น

 

2) ข้อใดถูกต้องเกี่ยวกับการตรวจยืนยันภาวะสมองตาย

 

  1. สามารถใช้วิธีการตรวจยืนยันโดยการตรวจ brain stem reflex และ apnea test ได้ในทุกกลุ่มอายุ
  2. ในรายที่เกิดจาก brain hypoxia ให้เว้นระยะก่อนเริ่มตรวจยืนยันการวินิจฉัย > 50 ชั่วโมง
  3. ในรายที่เกิดจาก major neurosurgery หรือ head injury ให้เว้นระยะก่อนเริ่มตรวจยืนยันการวินิจฉัย > 12 ชั่วโมง
  4. ในรายที่เกิดจาก drug intoxication ให้เว้นระยะก่อนเริ่มตรวจยืนยันการวินิจฉัย > 72 ชั่วโมง
  5. สามารถทำได้โดยแพทย์ตั้งแต่ 3 คนขึ้นไปโดยไม่จำเป็นต้องเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาท

 

3)      ผู้ใดต่อไปนี้ไม่สามารถร่วมวินิจฉัยภาวะสมองตายได้

 

  1. แพทย์เจ้าของไข้
  2. แพทย์ศัลยกรรมประสาทที่ทำการผ่าตัดสมอง
  3. แพทย์ในทีมที่จะทำการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะ
  4. แพทย์ประจำบ้าน (resident)
  5. แพทย์ประจำห้องฉุกเฉิน

 

 

 

 


 

 

เฉลยคำตอบ

 

ข้อ 1 คำตอบ 2

ข้อ 2 คำตอบ 3

ข้อ 3 คำตอบ 5

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

แก้ไขล่าสุด ใน วันเสาร์ที่ 08 ธันวาคม 2012 เวลา 19:29 น.
 
November 2019
M T W T F S S
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
 
Follow us on
 
      

© 2011-2019 THE ROYAL COLLEGE OF PHYSICIANS OF THAILAND (RCPT) All right reserved
View counter stats